Elektroterapia
Elektroterapia to najbardziej zróżnicowany dział fizykoterapii: pod jedną nazwą kryją się prądy przeciwbólowe, stymulacja mięśni odnerwionych, jonoforeza i elektrodiagnostyka. U pacjenta zwierzęcego najczęściej sięga się po TENS przy bólu i po stymulację nerwowo-mięśniową przy zanikach po unieruchomieniu. Sukces zabiegu zależy nie tyle od aparatu, co od kontaktu: elektrody muszą leżeć na wilgotnym podkładzie, na przygotowanej skórze, mocno przypięte pasem. Poniżej aparaty do elektroterapii oraz elektrody i akcesoria, które ten kontakt zapewniają.
Dwa kanały to praktyczne minimum dla gabinetu, a elektrody warto mieć w kilku rozmiarach — od punktowych, do pracy na drobnych mięśniach i punktach spustowych, po duże płaty na grzbiet dużego psa.
Elektroterapia u pacjenta zwierzęcego – co pokazują badania
Dowody są tu podzielone i warto znać obie strony. W randomizowanym badaniu z zamianą grup u 15 psów z chorobą zwyrodnieniową stawów stosowano TENS (80 Hz, czas impulsu 100 µs, 45 minut raz dziennie przez 7–10 dni), oceniając obiektywne parametry chodu: czas podporu i wykroku, długość kroku, siłę pionową i wskaźniki symetrii. Nie stwierdzono istotnych różnic między TENS a zabiegiem pozornym w żadnym z badanych parametrów. Wniosek jest umiarkowany: w przewlekłej chorobie zwyrodnieniowej nie należy oczekiwać, że prądy przeciwbólowe zmienią sposób chodzenia pacjenta.
Inaczej wypada ból ostry. W prospektywnym badaniu z grupą kontrolną, obejmującym 818 psów ras chondrodystroficznych z ostrą przeczulicą okolicy piersiowo-lędźwiowej, do standardowego protokołu farmakologicznego dodano codzienne sesje TENS (faza wysokiej częstotliwości 80–150 Hz, następnie faza niskiej częstotliwości 1–10 Hz). W grupie z TENS ból ustępował szybciej, poprawę w skali DIVAS odnotowano u 99,8% psów wobec 86,4% w grupie kontrolnej, a średni czas hospitalizacji był o połowę krótszy (2,14 dnia). Różnice były istotne statystycznie.
Drugie zastosowanie prądów – elektrostymulacja nerwowo-mięśniowa przy zanikach z bezczynności – jest wymieniane w wytycznych AAHA jako jedna z modalności wchodzących w zakres terapii rehabilitacyjnej, obok pracy manualnej i ćwiczeń leczniczych.
Elektrody i kontakt – o czym decyduje osprzęt
Elektrody silikonowo-węglowe z podkładami są rozwiązaniem najtańszym w eksploatacji: nadają się do prania, dobrze układają się na krzywych powierzchniach i występują w rozmiarach od kilku do kilkunastu centymetrów. Elektrody wielokrotnego użytku z warstwą przewodzącą upraszczają pracę, ale wymagają czystej, niezaolejonej skóry. Zestawy elektrod punktowych ze stali przydają się do pracy na punktach spustowych i przy stymulacji małych mięśni. Przy zakupie aparatu policz liczbę kanałów (dwa to minimum, cztery pozwalają pracować na dwóch okolicach jednocześnie), sprawdź dostępność programów dla pacjentów zwierzęcych oraz to, czy urządzenie ma regulację amplitudy w małych krokach – u kota i małego psa różnica jednego miliampera bywa granicą tolerancji.
Źródła
- Effect of Transcutaneous Electrical Nerve Stimulation on Gait Parameters in Dogs with Osteoarthritis (Pedersen A. i wsp.), Animals, 2024, link
- Transcutaneous electrical nerve stimulation as an adjuvant treatment for thoracolumbar acute hyperesthesia in chondrodystrophic dogs: a prospective blinded controlled clinical study (Gouveia D. i wsp.), Frontiers in Pain Research, 2025, link
- 2022 AAHA Pain Management Guidelines for Dogs and Cats (Gruen M.E., Lascelles B.D.X. i wsp.), Journal of the American Animal Hospital Association, 2022, link
