Ultradźwięki
Sonoterapia to jedna z najstarszych i najlepiej opisanych metod fizykoterapii — fala o częstotliwości 1 lub 3 MHz wprowadza w tkance mikrodrgania, które grzeją ją od środka i mechanicznie pobudzają komórki do pracy. W gabinecie zwierzęcym ultradźwięki wykorzystuje się przy przewlekłych zmianach ścięgien i więzadeł, obrzękach, przykurczach i w rehabilitacji pooperacyjnej. Warunek jest jeden i nienegocjowalny: fala nie przechodzi przez powietrze, więc potrzebne są żel i kontakt z gołą skórą. Poniżej aparaty do terapii ultradźwiękowej i głowice o różnej powierzchni roboczej.
Ultradźwięki lecznicze u psów – zmierzone efekty
Najlepiej opisanym działaniem sonoterapii jest nagrzewanie tkanki i tu dane weterynaryjne są precyzyjne. W badaniu na ścięgnie piętowym psów, przy częstotliwości 3,3 MHz i zabiegu trwającym 10 minut, fala ciągła o natężeniu 1,5 W/cm² podniosła temperaturę ścięgna o 3,5 °C (maksymalnie 4,1 °C), fala ciągła 1,0 W/cm² o 2,5 °C, a fala impulsowa odpowiednio o 1,5 °C i 0,65 °C. Dwa wnioski są praktyczne: większość przyrostu temperatury powstaje w pierwszych trzech minutach zabiegu, a tryb impulsowy praktycznie nie grzeje – wybiera się go wtedy, gdy zależy nam na działaniu mechanicznym bez ciepła.
Ciekawszy jest wynik dotyczący rozciągliwości. Po dziesięciu minutach fali ciągłej 1,5 W/cm² zgięcie stawu stępu zwiększyło się o 6,6 stopnia, czyli o około 5% – ale po pięciu minutach odpoczynku wartości wróciły do wyjściowych. Stąd zalecenie autorów: rozciąganie wykonuje się w trakcie zabiegu i bezpośrednio po nim, kiedy tkanka jest jeszcze ciepła. Sonoterapia bez ćwiczenia w tym samym oknie czasowym traci sens.
Warto znać też szersze tło. Przegląd systematyczny obejmujący 35 publikacji o ultradźwiękach leczniczych u zwierząt (24 dotyczyły psów, 9 koni, jedna kotów) ocenił dowody dla większości wskazań jako niewystarczające, głównie z powodu małych grup i błędów metodologicznych; umiarkowaną pewność przypisano jedynie danym o gojeniu kości, pochodzącym z badań eksperymentalnych.
Dobór aparatu i głowic do sonoterapii
Częstotliwość wybiera się według głębokości: około 1 MHz do struktur położonych głębiej, około 3 MHz do powierzchownych – ścięgien, więzadeł, blizn. Powierzchnia głowicy musi pasować do pacjenta: 0,7–1 cm² do drobnych przyczepów u kota i małego psa, 4 cm² do mięśni średniego psa, głowice o dużej powierzchni (kilkanaście cm²) do koni i dużych obszarów. Sprawdź, czy aparat pozwala ustawić współczynnik wypełnienia (tryb ciągły i impulsowy), czy sygnalizuje utratę kontaktu ze skórą i czy głowice są wodoszczelne – to decyduje, czy da się je umyć po pacjencie z opatrunkiem.
Źródła
- Effect of Therapeutic Ultrasound on Calcaneal Tendon Heating and Extensibility in Dogs (Acevedo B., Millis D.L., Levine D., Guevara J.L.), Frontiers in Veterinary Science, 2019, link
- Systematic Review of Complementary and Alternative Veterinary Medicine in Sport and Companion Animals: Therapeutic Ultrasound (Boström A., Asplund K., Bergh A., Hyytiäinen H.), Animals, 2022, link
