Sterylizacja i dezynfekcja
Autoklawy klasy B i S, zestawy kontrolne do autoklawów, preparaty do dezynfekcji rąk, powierzchni i narzędzi, koncentraty do myjek ultradźwiękowych oraz lampy bakteriobójcze UV-C w wersjach naściennych, sufitowych i przejezdnych. Cała ta grupa sprzętu służy jednemu: żeby drobnoustrój od jednego pacjenta nie trafił do drugiego.
Dobór zaczyna się od pytania, co sterylizujesz. Narzędzia z wąskim światłem (końcówki, turbinki, wiertła) wymagają autoklawu z próżnią wstępną, czyli klasy B; do narzędzi litych i niepakowanych wystarcza klasa S albo N. Do preparatów podchodź jak do leków: mają stężenie, czas kontaktu i spektrum, a nie „siłę”.
Sterylizacja narzędzi – co trzeba kontrolować
Wytyczne AAHA dotyczące kontroli zakażeń traktują sterylizację jako proces, który trzeba udokumentować, a nie założyć. Na liście audytowej dla lecznicy znajdują się trzy pozycje: wskaźnik kontroli jałowości w każdym pakiecie wkładanym do autoklawu, okresowe stosowanie wskaźników biologicznych z zapisem wyników w rejestrze, oraz prawidłowa technika – właściwe stężenie preparatu, zachowany czas kontaktu i sprzęt dokładnie umyty przed sterylizacją. To ostatnie jest najczęściej pomijane: para nie sterylizuje tego, co jest pokryte zaschniętą krwią, więc myjka ultradźwiękowa z odpowiednim koncentratem jest częścią procesu sterylizacji, nie dodatkiem do niego.
Dezynfekcja powierzchni i rąk w gabinecie
Dla powierzchni o wysokim kontakcie z pacjentem – stołów, wagi, klatek – wytyczne przewidują mycie i dezynfekcję między każdym pacjentem: najpierw usunięcie widocznych zanieczyszczeń, potem preparat z czasem kontaktu podanym na etykiecie. Po pacjentach z grupy wysokiego ryzyka (na przykład z biegunką) zalecana jest dezynfekcja wyższego poziomu, na przykład preparatem utleniającym. Podłogi myje się i dezynfekuje codziennie, ściany i drzwi regularnie i doraźnie po zabrudzeniu. Higiena rąk to co najmniej 15 sekund kontaktu preparatu ze wszystkimi powierzchniami dłoni; gdy ręce nie są widocznie zabrudzone, preferowany jest preparat alkoholowy.
Lampy UV-C – czego można od nich oczekiwać
Warto znać ograniczenia promieniowania UV-C, zanim się na nim oprze plan higieny. W metaanalizie badań z placówek ochrony zdrowia systemy UV-C stosowane jako uzupełnienie standardowego mycia i dezynfekcji nie wpłynęły w sposób mierzalny na częstość zakażeń Clostridioides difficile ani enterokokami opornymi na wankomycynę, a pewną korzyść odnotowano jedynie dla zakażeń pałeczkami Gram-ujemnymi, przy niskiej pewności wyniku. Wniosek dla lecznicy: lampa bakteriobójcza jest dodatkiem do sprzątania, nie jego zamiennikiem – i ma sens tam, gdzie doczyszcza powietrze i powierzchnie po opracowaniu pomieszczenia, a nie zamiast niego.
Do gabinetu z niewielką liczbą zabiegów wystarczy autoklaw klasy S o pojemności kilku litrów; lecznica z chirurgią i stomatologią potrzebuje autoklawu klasy B, zestawu kontrolnego typu Helix do wsadów z wąskim światłem oraz osobnej strefy brudnej i czystej w sterylizatorni.
Źródła
- 2018 AAHA Infection Control, Prevention, and Biosecurity Guidelines (Stull J.W. i wsp.), Journal of the American Animal Hospital Association, 2018, link
- Effectiveness of ultraviolet-C disinfection systems for reduction of multi-drug resistant organism infections in healthcare settings: a systematic review and meta-analysis (Sun Y. i wsp.), Epidemiology and Infection, 2023, link
