Fala uderzeniowa
Fala uderzeniowa to w gabinecie zwierzęcym narzędzie do spraw trudnych: przewlekłych entezopatii, zwapnień, punktów spustowych i zmian przeciążeniowych, które nie ustępują po samej kinezyterapii. Impuls mechaniczny powstaje ze sprężonego powietrza, rozchodzi się promieniście w tkankach i wymusza miejscową odpowiedź naprawczą. Zabieg jest krótki, nie wymaga znieczulenia i – przy dobrze dobranym ciśnieniu – jest dobrze tolerowany także przez konie. W tej kategorii znajdziesz aparaty do radialnej fali uderzeniowej oraz transmitery i osprzęt, od których zależy, jak głęboko i jak mocno pracuje impuls.
Fala uderzeniowa w weterynarii – stan dowodów
Przegląd systematyczny opublikowany w Animals objął 36 badań spełniających kryteria włączenia: 27 u koni, dziewięć u psów i ani jednego u kotów. Wnioski autorów są powściągliwe: dowody naukowe są bardzo ograniczone dla wszystkich wskazań, a tylko 10 z 36 badań oceniono jako obciążone niskim ryzykiem błędu. Najlepiej – choć wciąż na niskim poziomie pewności – udokumentowane jest krótkotrwałe działanie przeciwbólowe; obiecujące, ale niepotwierdzone w powtórzonych badaniach, są wyniki w uszkodzeniach więzadeł i desmopatiach, a w chorobie zwyrodnieniowej stawów wyniki wymagają replikacji. Poważnych, długotrwałych działań niepożądanych nie opisano, natomiast autorzy zwracają uwagę na dwie rzeczy praktyczne: zabieg często wymaga sedacji, a efekt przeciwbólowy może przez pewien czas maskować uraz, co u zwierzęcia pracującego bywa ryzykowne.
Po stronie wskazań ścięgnowych ciekawe dane dało badanie retrospektywne 30 psów z tendinopatią ścięgna dwugłowego ramienia i nadgrzebieniowego, leczonych falą piezoelektryczną w trzech zabiegach w odstępach tygodniowych (500 impulsów na okolicę ścięgna dwugłowego, 750 na nadgrzebieniowe, energia 0,117–0,173 mJ/mm²). Przekrój poprzeczny ścięgien po leczeniu był istotnie mniejszy, obraz ultrasonograficzny poprawił się, a kulawizna spadła z mediany 2 do 0 – u 23 z 30 psów nie stwierdzono jej wcale; do pracy wróciło 85,7% psów sportowych. Badanie nie miało grupy kontrolnej, więc traktuj te liczby jako przesłankę, nie dowód.
Fala radialna a ogniskowa – dobór urządzenia
W urządzeniach radialnych o głębokości i charakterze bodźca decyduje transmiter: średnica (10, 15, 20, 35 mm) oraz materiał – stal przenosi energię inaczej niż lżejszy tytan, który wygodniej prowadzić w długich zabiegach. Do drobnych przyczepów wybiera się transmitery małe, do dużych grup mięśniowych i do koni – szerokie. Sprawdź zakres ciśnienia i częstotliwości, deklarowaną żywotność aplikatora i dostępność zestawu naprawczego, bo aplikator jest częścią zużywalną. Przy pacjentach wrażliwych zaplanuj sedację albo zacznij od niskich ciśnień i krótkich serii.
Źródła
- Systematic Review of Complementary and Alternative Veterinary Medicine in Sport and Companion Animals: Extracorporeal Shockwave Therapy (Boström A., Bergh A., Hyytiäinen H., Asplund K.), Animals, 2022, link
- Ultrasonographic appearance of supraspinatus and biceps tendinopathy improves in dogs treated with low-intensity extracorporeal shock wave therapy: a retrospective study (Kern T., Manfredi J., Tomlinson J.), Frontiers in Veterinary Science, 2023, link
