Fizjoterapia weterynaryjna
Laseroterapia biostymulacyjna i wysokoenergetyczna, fala uderzeniowa, terapia TECAR, elektroterapia, magnetoterapia, ultradźwięki, aparaty łączone COMBI, bieżnie wodne i ortezy – cały sprzęt, którym pracuje gabinet rehabilitacji zwierząt. Dział jest zbudowany tak, jak buduje się gabinet: od aparatów, przez aplikatory i elektrody, po sprzęt do terapii ruchem i wyroby ortopedyczne.
Rehabilitacja u pacjenta zwierzęcego rzadko opiera się na jednej metodzie. Zwykle to połączenie ćwiczeń, pracy manualnej i fizykoterapii, dobrane do rozpoznania, wielkości pacjenta i tego, ile właściciel jest w stanie zrobić w domu. Poniżej – jak miejsce fizjoterapii w leczeniu bólu widzą wytyczne i na co patrzeć, wybierając pierwsze urządzenie.
Fizjoterapia zwierząt w leczeniu bólu – co mówią wytyczne
Wytyczne AAHA dotyczące postępowania z bólem u psów i kotów porządkują dwie rzeczy. Po pierwsze nazewnictwo: terminy „fizjoterapia” i „physical therapy” odnoszą się do leczenia ludzi, a w medycynie weterynaryjnej właściwym pojęciem jest terapia rehabilitacyjna, która obejmuje techniki manualne (mobilizacje stawów, bierny zakres ruchu, rozciąganie, masaż, pracę na powięzi), modalności fizykalne (ultradźwięki lecznicze, laseroterapię biostymulacyjną, falę uderzeniową, elektrostymulację nerwowo-mięśniową, oddziaływanie temperaturą) oraz ćwiczenia lecznicze, w tym hydroterapię.
Po drugie – ciężar dowodów. Panel wytycznych zaznacza, że kontrolowanych badań prospektywnych w piśmiennictwie weterynaryjnym jest niewiele, a mimo to uznaje, że terapia rehabilitacyjna powinna być częścią kompleksowego planu opieki nad pacjentem z bólem ostrym i przewlekłym. Modalności fizykalne – laser, pole magnetyczne, TENS, akupunktura – są w przyjętym podziale traktowane jako wartościowe uzupełnienie, a nie jako leczenie pierwszego wyboru. Najprostszy element bywa najlepiej udokumentowany: codzienny spacer wiązał się ze zmniejszeniem nasilenia kulawizny u psów z dysplazją stawów biodrowych.
Od czego zacząć wyposażanie gabinetu fizjoterapii zwierząt
- Gabinet przy lecznicy, pacjenci pooperacyjni – laser biostymulacyjny i elektroterapia z elektrodami w kilku rozmiarach pokrywają większość wskazań: rany, blizny, zaniki mięśniowe po unieruchomieniu, ból okołozabiegowy.
- Gabinet rehabilitacji z pacjentami ortopedycznymi – dołóż falę uderzeniową do przewlekłych entezopatii oraz ultradźwięki albo terapię TECAR do pracy na ścięgnach i tkankach głębokich.
- Ośrodek z hydroterapią – bieżnia wodna lub basen; to inwestycja, która wymaga miejsca, wody, uzdatniania i przeszkolonej osoby, ale daje możliwość ćwiczenia chodu przy odciążonych stawach.
- Pacjenci neurologiczni i pooperacyjni w domu – ortezy, temblaki i wyroby stabilizujące, zawsze po pomiarach wykonanych zgodnie z instrukcją producenta.
Przy każdym urządzeniu sprawdź dwie rzeczy praktyczne: czy ma programy dla pacjentów zwierzęcych albo możliwość zapisania własnych, i czy aplikatory da się utrzymać w czystości między pacjentami. Reszta to kwestia szkolenia – sprzęt sam nie rehabilituje.
Źródła
- 2022 AAHA Pain Management Guidelines for Dogs and Cats (Gruen M.E. i wsp.), Journal of the American Animal Hospital Association, 2022, link
