Konto

USG ciąży u suki i kotki – od kiedy widać ciążę i jak ją ocenić

06.11.2026 · Vetorio

Komory ciążowe u suki widać w USG około 20. dnia po piku LH, u kotki około 10. dnia po kryciu. Pewny wynik u suki daje badanie od 25. dnia po owulacji, a liczbę szczeniąt najlepiej pokazuje RTG.

Termin USG ciąży u psa zależy od dnia owulacji suki, a nie od dnia krycia. Suka owuluje w różnym momencie cieczki, a plemniki przeżywają w jej drogach rodnych nawet tydzień, więc „dzień po kryciu” i „dzień ciąży” mogą się różnić o kilka dni. Dlatego badanie w 21. dniu od krycia bywa ujemne, a powtórzone po tygodniu – dodatnie. W pracach z dokładnym datowaniem ciąży punktem zero jest pik LH, czyli wyrzut hormonu luteinizującego; owulacja następuje około dwóch dni po nim.

Wszystkie dni ciąży suki podane dalej liczone są od piku LH; jeśli źródło liczy od owulacji albo od krycia, zaznaczono to przy liczbie. Przy terminach podawanych w przybliżeniu, takich jak „około 25. dnia” czy „po 45. dniu”, dwudniowa różnica między pikiem LH a owulacją ma niewielkie znaczenie. U kotki, która owuluje dopiero po kryciu, terminy liczy się od krycia.

Głowica micro-convex Zoncare 6C1PD o paśmie 3,5–12 MHz
Głowica micro-convex Zoncare 6C1PD (3,5–12 MHz): mała powierzchnia przyłożenia, którą łatwo prowadzić wzdłuż podbrzusza suki i kotki

Co widać na USG ciąży u suki dzień po dniu

Kalendarz struktur widocznych w USG ciąży u psa opisali Yeager i wsp. w 1992 roku na 8 sukach beagle, u których dzień piku LH wyznaczono dokładnie, a ciążę badano seryjnie od 20. do 60. dnia.

Dzień po piku LHStruktura widoczna w badaniu ultrasonograficznym
20komora ciążowa (bezechowy pęcherzyk o średnicy ok. 2 mm)
23–25zarodek i jego bijące serce
25–28błona pęcherzyka żółtkowego
27–31omocznia; łożysko pasowe formuje się w dniach 27–30
33–39szkielet płodu
34–36ruchy płodów
35–39żołądek i pęcherz moczowy
39–47nerki

Z tych samych pomiarów wynika tempo wzrostu: długość ciemieniowo-siedzeniowa rośnie od 0,3 cm u zarodka w 24. dniu do 9,2 cm u płodu w 48. dniu, a średnica główki płodu od 0,8 cm w 34. dniu do 2,7 cm w 60. dniu. Mniej więcej od 35. dnia, gdy kończy się organogeneza, mowa już o płodach, a nie o zarodkach. W praktyce klinicznej granice bywają przesunięte o dzień lub dwa, bo mało który właściciel zna dzień piku LH swojej suki.

Polski przegląd Sochy i wsp. podaje, że w sprzyjających warunkach rozpoznanie jest możliwe już około 15. dnia po owulacji, ale wczesne badanie jest trudne, dlatego część autorów zaleca USG nie wcześniej niż 25. dnia od owulacji, czyli około 27. dnia po piku LH. Skuteczność rozpoznania wynosi wtedy 94–98%, a po 28. dniu od owulacji (około 30. dnia po piku LH) – około 98%. Wynik ujemny z wcześniejszego badania niczego nie przesądza i wymaga powtórki po kilku dniach.

We wczesnym badaniu, mniej więcej do 21. dnia, macica i pętle jelit mają zbliżoną echogeniczność, a drobny pęcherzyk łatwo pomylić z przekrojem naczynia. Odróżnia je oglądanie w kilku płaszczyznach: naczynie na przekroju podłużnym robi się „rurą”, ampuła ciążowa pozostaje okrągła lub owalna. Ten sam przegląd zaleca ostrożność przy wczesnym rozpoznaniu u ras z obszerną jamą brzuszną, jak buldog angielski, i z głęboką klatką piersiową, jak charty. Macica wypełniona płynem, w której nie widać komór ciążowych, zarodków ani czynności serca, nasuwa inne rozpoznania, m.in. ropomacicze lub śluzomacicze; to już temat badania USG jamy brzusznej psa i kota.

Ile trwa ciąża u suki i jak to się ma do terminu USG

Od piku LH do porodu mija 65 ± 1 dzień, co odpowiada mniej więcej 63 dniom od owulacji. Liczona od krycia ciąża u suki trwa według polskiego przeglądu od 58 do 71 dni, bo krycie mogło wypaść kilka dni przed owulacją albo po niej. Rozrzut wynika głównie z niepewnego punktu startu, a nie z różnej długości samej ciąży. Dla USG ciąży u psa oznacza to, że badanie umawiane według daty krycia planuje się z zapasem kilku dni.

Ciąża u kotki w obrazie USG – terminy inne niż u suki

Kotka owuluje po kryciu, więc jej kalendarz ciąży liczy się pewniej niż u suki i biegnie szybciej. Według przeglądu o kotkach z 2006 roku pierwszym sygnałem jest komora ciążowa widoczna już około 10. dnia po kryciu jako mała, okrągła, bezechowa struktura o średnicy około 2 mm. Od 30. dnia da się rozpoznawać poszczególne narządy płodów, a między 38. a 43. dniem także płeć. Czynność serca zarodka u kotki widać od około 16.–17. dnia po kryciu.

Ciąża u kotki trwa około 63–65 dni, a w drugiej połowie wiek płodów szacuje się z pomiarów, tak jak u suki. U kotki wcześnie badany brzuch jest mały, a struktury drobne, więc przydaje się głowica micro-convex ustawiona na wysokie częstotliwości, rzędu 10–12 MHz. Autorzy przeglądu zwracają też uwagę, że badań nad Dopplerem w ciąży kotek jest wciąż za mało, by przenosić na nie wprost schematy z położnictwa człowieka czy nawet z suk.

Potwierdzenie ciąży u suki: badanie USG, relaksyna czy omacywanie

Ultrasonografia nie jest jedyną drogą, ale na tle innych metod wypada najkorzystniej. Zestawienie poniżej opiera się na przeglądzie Sochy i wsp. oraz cytowanych tam pracach.

MetodaOkno czasoweCo dajeOgraniczenia
USGod ok. 20. dnia po piku LH, pewnie od ok. 27.ciąża, żywotność, wiek, patologiezaniża liczbę płodów; zależy od sprzętu i wprawy
omacywanie3.–4. tydzień po kryciuszybkie, bez sprzętuzawodne u suk otyłych i nerwowych; od 35. dnia trudne
relaksynaod ok. 25. dniahormon swoisty dla ciążysporo wyników fałszywie ujemnych
RTGpo 45. dniunajpewniejsze liczenie płodówwcześnie bezużyteczne; promieniowanie

Progesteron u suki nie nadaje się do rozpoznawania ciąży, bo ciałko żółte pracuje niemal identycznie w ciąży i w cyklu bezciążowym. Wysoki progesteron po cieczce jest normą, nie dowodem ciąży.

Relaksynę test wykrywa od około 25. dnia, czyli mniej więcej wtedy, gdy USG i tak daje już pewną odpowiedź. Badanie obrazowe pokazuje przy tym rzeczy, których test z krwi nie pokaże: liczbę ampuł, bijące serca, ewentualne resorpcje. Dlatego oznaczenie relaksyny ma sens głównie tam, gdzie nie ma dostępu do aparatu, oraz przy różnicowaniu ciąży urojonej, w której wynik będzie ujemny.

Czynność serca płodów w USG ciąży u psa – zakresy i progi

Od chwili, gdy serca zarodków stają się widoczne, w kolejnych badaniach liczy się je i mierzy ich częstość. Tętno płodów jest u psa i kota wyraźnie szybsze od matczynego. Przegląd Sochy i wsp. podaje jako fizjologiczne około 200 uderzeń na minutę, a w pracy z 2023 roku, obejmującej 96 suk i 476 szczeniąt monitorowanych elektronicznie w czasie porodu, za normę pod koniec ciąży przyjęto 170–230 uderzeń na minutę. Zwolnienie poniżej dolnej granicy tego zakresu utrzymujące się co najmniej 60 sekund świadczy o stresie płodu. Tętno 120–150/min polski przegląd uznaje za alarmowe, a deceleracje poniżej 70/min trwające ponad minutę to wzorzec wyraźnie niekorzystny. Utrwalone przyspieszenie powyżej górnej granicy normy również bywa objawem niedotlenienia. Krótkie zwolnienie tętna przy ucisku głowicą może być przejściowe; utrwalona bradykardia zawsze wymaga reakcji.

Tętno mierzy się w trybie M przez serce płodu albo Dopplerem spektralnym, u kilku płodów z różnych części macicy, nie u jednego. Przy porodzie przedłużającym się lub po terminie seryjny pomiar tętna płodów jest jedną z przesłanek, które lekarz bierze pod uwagę obok stanu suki, przebiegu akcji porodowej i czasu, jaki upłynął od jej początku.

Ciemnozielony wypływ z dróg rodnych przed urodzeniem pierwszego szczenięcia, przerwa między szczeniętami dłuższa niż dwie godziny albo słabnące parcie przy nieurodzonych jeszcze płodach wymagają pilnego kontaktu z lekarzem weterynarii, bez odkładania do rana.

Wiek ciąży z pomiarów ICC i BP w badaniu ultrasonograficznym

U suki krytej kilkukrotnie data porodu wyliczona z krycia ma rozrzut do dwóch tygodni. Pomiary płodowe zawężają go do kilku dni, bo opierają się na stałym odstępie 65 ± 1 dnia od piku LH do porodu, który przyjmują Kutzler i wsp. Podstawą są dwa parametry: średnica wewnętrzna komory ciążowej (ICC, inner chorionic cavity) w pierwszej połowie ciąży i wymiar dwuciemieniowy główki (BP, biparietal diameter) w drugiej. Mierzy się co najmniej dwie ampuły lub dwa płody z przeciwnych rogów macicy.

Wzory swoiste dla wielkości rasy przyjmują wymiary w milimetrach, a najczęściej cytowane wzory uproszczone – w centymetrach. Według tych ostatnich wiek ciąży = 6 × ICC + 20 do 40. dnia oraz wiek ciąży = 15 × BP + 20 po 40. dniu; wynik to dni od piku LH, z dokładnością około ±3 dni, a do porodu zostaje w przybliżeniu 65 dni minus wynik. Wzory z korektą na masę ciała suki są dokładniejsze: Kutzler i wsp. uzyskali trafność przewidywania dnia porodu 75% w oknie ±1 dzień i 87% w oknie ±2 dni. Najtrafniejszą prognozę dawał pomiar wykonany około 30. dnia po piku LH, a prognozy z samych pomiarów główki i tułowia po 39. dniu trafiały w okno ±2 dni w mniej niż połowie ciąż.

Praca przeglądowa z 2006 roku podaje dokładność 1–2 dni przy pomiarach ICC wcześnie i BP później, a aktualizacja z 2016 roku potwierdziła przydatność obu parametrów u ras małych, średnich, dużych i olbrzymich. Wyjątkiem pozostają rasy brachycefaliczne, szczególnie narażone na dystocję, które wciąż wymagają osobnych krzywych wzrostu.

Im dokładniej znany jest dzień porodu, tym mniejsze ryzyko, że planowe cięcie cesarskie wypadnie przed dojrzeniem płodów albo za późno. Autorzy polskiego przeglądu nazywają pomiary płodowe metodą niezastąpioną przy planowaniu cięcia u ras z trudnościami porodowymi; obok nich lekarz bierze pod uwagę obserwację suki przed porodem. Znany z wyprzedzeniem termin zabiegu pozwala też zawczasu przygotować salę oraz sprzęt do anestezji i monitoringu suki.

Liczenie płodów: czemu USG ciąży zaniża miot i kiedy RTG

Rozbieżność między liczbą płodów w USG a liczbą urodzonych szczeniąt została dobrze zmierzona. W materiale Lenard i wsp., obejmującym 76 suk, dokładna liczba szczeniąt zgadzała się w 65% ciąż, a w granicach ±1 szczenięcia w 89,5%. Starsze badanie na 135 sukach pokazało mechanizm błędu: małe mioty bywają przeszacowane, duże prawie zawsze niedoszacowane, bo płody w wydłużonych, pozawijanych rogach macicy nakładają się na siebie i ten sam płód łatwo policzyć dwa razy albo wcale. Według polskiego przeglądu liczenie ma sens między 28. a 35. dniem od owulacji, kiedy ampuły są jeszcze rozdzielne; później wiarygodność spada.

Rzetelny opis badania brzmi więc: „co najmniej N żywych płodów”, a nie „N szczeniąt”. Do policzenia miotu służy zdjęcie rentgenowskie wykonane po 45. dniu, gdy kościec płodów jest już zmineralizowany i da się policzyć czaszki oraz kręgosłupy. Liczba z RTG jest znacznie pewniejsza niż z USG, choć przy dużym miocie także na zdjęciu płody mogą się na siebie nakładać. Znając przybliżoną liczbę szczeniąt, hodowca łatwiej oceni, czy poród się skończył – to główny argument za tym zdjęciem.

Bezpieczeństwo samego promieniowania omówił przegląd 66 źródeł z czerwca 2025 roku. Badań nad skutkami RTG u ciężarnych suk brak, więc autorzy opierają się na danych z medycyny człowieka: dawka z pojedynczej projekcji RTG jamy brzusznej (od poniżej 0,01 do 6,2 mGy na płód) leży daleko od progu efektów deterministycznych. Organogeneza u psa kończy się około 35. dnia, stąd zdjęcie wykonane po 45. dniu autorzy uznają za akceptowalne.

Kontrolne USG ciąży: żywotność płodów, resorpcje i znaki zbliżającego się porodu

Kontrolne USG ciąży u psa ocenia żywotność płodów i ewentualne resorpcje. Resorpcja zarodków u suk nie jest rzadkością: według polskiego przeglądu dotyczy 5–13% ciężarnych suk. W seryjnych badaniach z 2006 roku, wykonywanych codziennie od 15. do 35. dnia po piku LH, resorpcję co najmniej jednego zarodka stwierdzono u 6 z 20 suk, a pozostałe zarodki w tych miotach rozwijały się do porodu. Resorpcje zdarzają się do około 42. dnia; później obumarły płód ulega raczej mumifikacji, maceracji albo zostaje poroniony. W obrazie zapowiedzią kłopotów są nieregularny kształt pęcherzyka, zacierająca się struktura zarodka i brak czynności serca tam, gdzie kilka dni wcześniej była. Stąd schemat kontroli u suk z problemami w wywiadzie: potwierdzenie z pomiarem ICC około 28.–30. dnia, kontrola żywotności i rozwoju płodów około 40. dnia, ocena przedporodowa w ostatnim tygodniu.

Pod koniec ciąży badanie ocenia też to, czego nie widać z zewnątrz: ilość i echogeniczność wód płodowych, grubość i strukturę łożysk, ułożenie płodów względem kanału rodnego. W trakcie porodu USG pokazuje, czy serca płodów biją i z jaką częstością. Martwy płód zdradza bezruch, brak akcji serca i zamazany, nieostry zarys ciała.

Przygotowanie suki i kotki do badania USG ciąży

Głodówka przed USG ciąży u psa i kota nie jest konieczna. Polski przegląd opisuje badanie u suk niekarmionych przez co najmniej 12 godzin jako najkorzystniejsze dla obrazu, ale wyraźnie zaznacza, że nie jest to warunek badania. O tym, czy i na ile odstawić jedzenie ciężarnej suce lub kotce, decyduje lekarz przy umawianiu wizyty; wody się nie odbiera. Umiarkowanie wypełniony pęcherz moczowy służy jako bezechowy punkt odniesienia przy szukaniu macicy.

Podbrzusze goli się wzdłuż listew mlecznych, skórę przeciera alkoholem i pokrywa grubą warstwą żelu, który domyka tor akustyczny między głowicą a skórą; bez żelu na sierści obraz jest niediagnostyczny. Pacjentkę bada się zwykle w pozycji grzbietowej lub grzbietowo-bocznej, duże, spokojne suki także na stojąco. Badanie nie boli i zwykle odbywa się bez sedacji: przegląd z 2025 roku zaleca u ciężarnych ograniczanie farmakologii na rzecz spokojnego przytrzymania, a o lekach decyduje lekarz.

Ciążę u suk i kotek bada się głównie szerokopasmową głowicą micro-convex, łączącą mały punkt przyłożenia z zasięgiem wystarczającym u większych ras. Wśród głowic USG weterynaryjnych Zoncare takich sond jest kilka (6C1PD, 6C1PDA, C11-3D, C13-3M), a każda pasuje do określonego aparatu. Ekran wyboru głowicy i presetu przenośnego aparatu Zoncare VU3EXP ma trzy presety dla psów według masy ciała, osobny dla kota i dla zwierząt egzotycznych, co skraca strojenie obrazu przy niespokojnej pacjentce. Rozpoznanie i kontrolę ciąży prowadzi się w trybie B; Doppler spektralny przydaje się dalej, do pomiaru tętna płodów i przepływu w naczyniach pępowinowych. Pakiet pomiarowy OB&GYN mają w specyfikacji aparaty USG weterynaryjne Zoncare VU3EXP, VU6 i VU60, a Doppler PW mają wszystkie cztery aparaty z oferty, łącznie z VU2.

Głowica micro-convex Zoncare C13-3M o paśmie 2,5–13,5 MHz
Głowica micro-convex Zoncare C13-3M (2,5–13,5 MHz) do aparatu VU6

Żelu w badaniach ciąży zużywa się dużo. Żele ultrasonograficzne Eickemeyer producent opisuje jako neutralne dla skóry, bez formaldehydu, barwników i substancji zapachowych. O wyborze samego ultrasonografu do praktyki – przenośny czy stacjonarny, ile złączy, jakie głowice – więcej we wpisie o doborze aparatu USG do gabinetu i w teren. Aparaty, głowice, żele i pozostałe akcesoria zebrane są w dziale sprzętu do ultrasonografii weterynaryjnej.

Konsola USG Zoncare VU60 z czterema podłączonymi głowicami
Konsola Zoncare VU60: cztery aktywne złącza głowic i pakiet pomiarowy OB&GYN w specyfikacji producenta

Pytania o USG ciąży u suki i kotki

Kiedy USG ciąży u psa daje pewny wynik?

Praktyczne minimum to 25. dzień od owulacji, czyli około 27. dnia po piku LH: skuteczność rozpoznania wynosi wtedy 94–98%, a po 28. dniu od owulacji około 98%. Przy liczeniu od krycia bezpieczniej celować w 28.–30. dzień, bo owulacja mogła wypaść kilka dni po kryciu. Ujemny wynik sprzed tego terminu ciąży nie wyklucza i badanie powtarza się po kilku dniach.

Czy badanie USG w ciąży szkodzi szczeniętom albo kociętom?

Przy ustawieniach stosowanych w diagnostyce klinicznej nie opisano szkodliwego wpływu ultrasonografii na płody psów i kotów, dlatego nadaje się ona do badań seryjnych, inaczej niż RTG, które wykonuje się dopiero po 45. dniu. Największym obciążeniem dla pacjentki jest stres związany z przytrzymaniem, dlatego przegląd z 2025 roku zaleca spokojne przytrzymanie zamiast rutynowej sedacji.

Ile razy robi się USG w ciąży suki?

Przy ciąży bez obciążeń zwykle wystarczają dwa badania: potwierdzające około 28.–30. dnia i przedporodowe w ostatnim tygodniu, z oceną tętna płodów. U suk po resorpcjach i poronieniach, u ras brachycefalicznych i przy planowanym cięciu badanie potwierdzające obejmuje pomiar ICC do wyznaczenia dnia porodu, a dochodzi kontrola około 40. dnia z oceną żywotności i rozwoju płodów.

Czy USG ciąży pokaże, ile będzie szczeniąt?

Orientacyjnie tak, dokładnie nie. W badaniu na 76 sukach liczba trafiona co do sztuki wypadła w 65% ciąż, a duże mioty są systematycznie niedoszacowane. Do policzenia miotu służy RTG po 45. dniu, po mineralizacji kośćca płodów.

Od kiedy widać ciążę u kotki w badaniu ultrasonograficznym?

Komory ciążowe bywają widoczne już około 10. dnia po kryciu, czynność serca zarodków od około 16.–17. dnia. Owulacja wywołana kryciem ułatwia datowanie, a badanie między 15. a 20. dniem zwykle rozstrzyga sprawę.